پاسخ – مهربانی پیامبر گرامی اسلام و تحمل منافقین ، یکی از کلیدی ترین ویژگی های ایشان است . در سیره ی پیامبرگرامی اسلام و رخ داد های آن زمان نقش بسیار کلیدی دارد .

خیلی از افراد می گویند که امیرالمومنین (ع) خیلی قاطع رفتار می کردند . وقتی تعداد منافقینی که ایشان تحمل کردند برای آنها گفته می شود ، تعجب می کنند .

خیلی از افراد دوران تحصیل خود را پشت سر گذاشته اند ، اما نمی دانند که پیامبر اسلام چه سختی هایی را در زندگی خود داشته اند .

ما باید به آنها بگوییم که چون پیامبر(ص) رحمتی برای عالمیان است با سعه ی صدر خود ضعفا و منافقین را تحمل می کردند . باید افراد را به این سیره ی پیامبر(ص) توجه بدهیم . این مفاهیم در دوران کودکی برای بچه ها

پاسخ – ما می دانیم که ذهن بچه های ما ویژه است . درگیری آنها با هر مفهومی به صورت ساده نیست. ممکن است   ما نتوانیم بسیاری از مفاهیم را به آنها منتقل کنیم . باید از تمثیل ها و تشبیهات و ادبیاتی که آنها با آن درگیر هستند و در محدوده ی زندگی بچه ها است استفاده کنیم .

محدوده ی زندگی آنها  بازی ، رفقا ، پدر و مادر است . یعنی از کلماتی که سنگین است استفاده نکنیم .

مشکل بزرگ در تعلیم معارف دینی این است که ما زیاد به خود زحمت نمی دهیم که آنها را به زبان کودکان تبدیل کنیم. مثلاً

پاسخ – خداوند در قرآن می فرماید: انسان خود را می شناسد و به خود بصیرت دارد . هرچند عذر و بهانه بیاورد و از خود دفاع کند . از مباحث بسیار ارزشمندی که در روان شناسی به آن توجه شده ، بحث رفتار دفاعی است .  افراد در مقام دفاع از خود ، بسیار حق و ناحق می کنند . داشتن انگیزه ی زیاد  در مقام دفاع از خود، اشتباه است .

در خانه باید تربیتی اعمال کرد که فرد دچار رفتار دفاعی نشود  . اگر فردی این انگیزه را داشته باشد ،چهار بار از خود دفاع کرده و عذر و بهانه می آورد . و یک بار دفاع درستی از خود نشان خواهد داد .

رفتار پدر و مادر با فرزند باید به گونه ای باشد که

پاسخ- قدم اول را باید از جهات مختلف مورد مطالعه قرار داد .

در نامه ی سی و یکم نهج البلاغه ، امیرالمونین (ع) قبل از سخن گفتن از خدا و توحید ، از پیامبر(ص) سخن می گویند .  یعنی نبوت را مورد بحث قرار می دهند . در این انتخاب یک دقت لطیف وجود دارد . انسان وقتی که می خواهد با معارف دینی مواجه شود ، ابتدا با پیامبر (ص) روبرو می شود. سپس پیامبر(ص) از خدا سخن می گوید . ترتیب واقعی برای مطالعه ی دین از رسول خدا شروع می شود نه از خداوند . وقتی که شما از خدا سخن می گویید ، در واقع از خدایی می گویید که قرآن معرفی کرده است. قرآن را پیامبر(ص) آورده است . بنابراین باید ابتدا پیامبر(ص) را بشناسیم . در واقع به گونه ای تاریخ اسلام بر برخی مفاهیم اعتقادی ارجحیت پیدا می کند .البته به صورت مطلق نیست  نامه ی سی و یکم نهج البلاغه ، نامه ی انتقال مفاهیم دینی به نسل جوان است . امیرالمومنین (ع) به نسل جوانی که پیامبر (ص) را ندیده اند یک نامه ی طولانی نوشته اند .

مسئله ی دیگری که باید به عنوان یک اولویت و ضرورت به آن نگاه کنیم ، مسائل

پاسخ – اگر کسی بخواهد آگاهی های دینی مورد نیاز خود را برای مصرف شخصی جمع آوری کند ، لازم نیست در معارف دینی متخصص شود . اگر یک مجموعه آگاهی های منسجم انتخاب شده وبه این فرد داده شود ، برای نیازهای شخصی و اجتماعی او کفایت می کند .

کسی که عالم دینی  یا فقیه می شود ، می خواهد نیازهای متنوع همه ی افراد را پاسخ دهد . دوره های عمومی کسب معارف دینی در کنار روال عادی زندگی و تحصیلی برای همه ی افراد امکان پذیر است . اما این دوره های عمومی امروز خوب طراحی نشده است . اگر خوب طراحی شود، حجم معارف دینی برای نیاز فردی زیاد بالا نیست .

در طول دوران

پاسخ –

لزوم کسب اطلاعات دینی

اساساً ما باید برای معلومات دینی ارزش قائل شویم .  به فرزندان خود بگوییم که کسب اطلاعات دینی کار ارزشمندی است . این کار با خواندن ریاضی ، فیزیک و دروس دیگر متفاوت بوده و از نظر ارزشی یک رتبه بالاتر است .

در دورانی که غرب زدگی به کشور ما غلبه داشت ، به علومی ارزش می دادند که انسان را در زندگی طبیعی خود رشد می دهد . سعی می کردند نه تنها ارزش علم دینی را کم کنند ، بلکه آن را در حد خرافه و پندار تقلیل    بدهند  . فرزند ما باید

پاسخ – یکی از زیباترین روش های انتقال مفاهیم دینی این است که بجای اینکه ما این مفاهیم را در تعریف های عالمانه و یا با توصیه های اخلاقی منتقل کنیم ، از زبان دعا استفاده کنیم  . این کار بسیار بزرگ و با عظمت را   امام سجاد (ع) انجام داده اند . هرکسی می خواهد کتاب اخلاق ، عرفان و معنویت بخواند ، دعاهای امام سجاد (ع) را بخواند .

امکان ندارد به شیوه ای بهتر از دعا و مناجات ، مفاهیم دینی را به زیبایی بیان کرد . یعنی هرکسی زیبایی قرآن را درک کند ، به زیبایی با خدا مناجات خواهد کرد . چرا که مناجات و دعا ، قرآن صاعد است . این کار توسط امام سجاد (ع) انجام گرفته است . 

وقتی امام سجاد (ع) می خواهد رفتار با پدر و مادر را عنوان کند ، می فرماید

پاسخ –

یکی از راه ها این است که ما از ادبیات فاخر و ادبیاتی که زیبایی آن قابل لمس است استفاده کنیم . گاهی ممکن است از یک ادبیات زیبا استفاده کنیم که برای اهل ادب زیبا باشد. ولی دیگران نتوانند با آن ارتباط برقرار کنند . ادبیات هم دوره دارد و ما باید آن را نو کنیم . عالمان دینی و اهل ادب ، کسانی هستند که مسئولیت نوسازی ادبیات را برعهده دارند . ادبیات کهنه و فرسوده می شود . البته نباید کهنگی ها را دور بریزیم . بعضی اوقات باید ادبیات کهن را مانند یک قاب نفیسی تصور کنیم که در این قاب یک اثر کهن را نگاه می داریم . البته قاب مدرن است . ادبیات جدید و قدیم این ارتباط را با هم دارند . ما نباید زیبایی الفاظ را فراموش کنیم .

الان در دبستان ها به زیبایی سخن توجه دارند . شعرهای موزون و آهنگین آموزش می دهند . بنابراین ما باید از کلمات زیبا استفاده کنیم . شما چند شعر در خصوص نماز و زیبایی های آن

پاسخ – اگر از لحاظ زیبایی شما نماز را توصیف کنید ، ممکن است استحکام عقلانی نداشته باشد . و در یک جاهایی قابل دفاع نباشد ولی از منظر دیگر ، استحکام آن بیشتر است .

وقتی شما زیبایی نماز را گفتید و فرد با نماز ارتباط احساسی برقرار کرد ، زمینه ی یک امری که ما به آن حکمت می گوییم و پرورش دهنده ی عقل است، در وجود او تقویت خواهد شد . بعداً این انسانی که از طریق زیبایی به سهولت با نماز ارتباط برقرار کرده ، هزاران دلیل عقلانی در دفاع از نماز تولید خواهد کرد . نگاه از این دید باعث می شود که ما دریابیم ، زیاد هم بازار مباحث عقلانی پر رونق نیست . 

اگر کسی

پاسخ –   در انتقال مفاهیم دینی ما عادت نکردیم که به بعد زیبایی آن توجه کنیم . معمولاً مسائل ضروری تر مطرح شده است . درواقع کسانی که با دینداری مخالفت می کنند فضا را برهم زده اند . شاید برای اینکه کسی خدا پرست شود ، این مقدار استدلال لازم نباشد . این همه استدلال برای این بوجود آمده که یک عده مخالفت کرده اند . ذهن آنها دلیل تراشیده و شبهه ایجاد کرده اند . برای پاسخ به این افراد ما مجبور شده ایم  کتاب بنویسیم و به سراغ مباحث عقلی برویم . در حالی که اغلب آیات قرآن از این سیاق برای مفاهیم دینی استفاده نکرده است. 

چه اتفاقی می افتد که بحث فلسفه ی اخلاق تبدیل به یک علم می شود ؟ یک فیلسوف غربی می گوید : از آن زمانی که انسان ها